Ifikomo fya Nsambu ne Milimo ya Balesendamo Ulubali mu iciBemba

Ifikomo fya Nsambu ne Milimo ya Balesendamo Ulubali (Participants’ Bill of Rights and Responsibilities) fyalembelwe mu Chisungu mu mwaka wa 2003. Fyapitulwikwemo mu mwaka wa 2007. Fyalipilibulwa ukutwalwa mu mitundu iingi nganshi, pamo ngefyo itantikwe pesamba. Ngacakuti mwasala ukusendamo ulubali mu masambililo ya HIV Vaccine Trials Network (HVTN), mukapeelwa icipepala ca ifi fikomo mu mutundu umo pali iyi itantikwe, ukulingana nobufwayo bwenu. Amashiwi ya cipepala cintu mwapokelela limbi kuti yapusanako na mashiwi ayali pesamba.

The Participants' Bill of Rights and Responbilities are available in the following languages:
Afrikaans | ChichewaEnglish | Nyanja | SepediSetswana | ShonaSotho | Spanish | Swahili | TsongaXhosa | Zulu | French | Portuguese

Isambu mukwete

Nga mwasumina ukupoka umuti uwakucingilila ukufuma ku kabungwe ka HVTN, namukwata insambu ishi:

  • Ukwishiba fyonse, pa fingalubana nagula ifi nga bomba bwino kuli imwe munshila ishilishonse. Mwakula ishibishiwa nga kwabako ifya chinja panshita mulenwa umuti.
  • Ukukana ukupoka umuti, nangula ukuleka ukupoka umuti panshita iyili yonse. Kuti mwakana nokupoka umuti umbi uwakukonkanyapo uwo benga mwebapo. Tekuti mupokwe insambu mukwete iyi lelandwapo muli ici cipepala nga mwakana uku poka umuti nagu mwalekafye.
  • Ukukana kwata akapatulula pa shinta yakulapela umuti. Ifyabufwayo bwenu, ifyo mwasuminamo nentambi shenu file cindikwa kubakulamupela muti.
  • Uko bengamituma pakuya lanshanya pafya bulwele, uko mwingapoka ubwafwilisho, elyo no kulanda pafyaku ichingilila kubulwele bwa HIV.
  • Ukwa kumituma pakuya lanshanya pafya bulwele, uko mwinga poka ubwafwilisho, no kwa kupoka umuti wa malwele munga kwata panshita yakuchingililwa ku bulwele bwa HIV.
  • Ubwafwilisho ukulingana nokupelwa kwa miti/nangula amafya ya mikalile yamuchalo, atemwa akapatulula. Mukusuminisha kwenu, kuti twa landako na bantu mwasonta ukuti tu ba londolwele pa lwaku nwa umuti kwenu.
  • Ifyakundapwa ifilonda nga mwacenekwa, nangu pakucenekwa ukuli konse ukwinga citika panshita mulenwa umuti, atemwa pamusango uuli onse uwakucenekwa uwa londololwa mucipepala cakusuminishanya. Eposhili indalama shakulipilila pakundapa ukucenkwa. Elyo pali nakabungwe aka lemona pa mafya yamusango uyu. Nga tamusekelemo, kuti mwaipusha. Panshita shimo indalama shilacepa, elyo kulaba ukufyailikisha pabamona pafya ndalama, elyo te lyonse indalama shinga moneka. Mukwayi nga mulinamepusho, kuti mwaipusa ku kabungwe aka mona pamafya yamusango uyu.
  • Ukupimisha kwakulwala ubulwele bwa HIV ukwachishinka kabili ukwabula ukulipila panshita muli mu kababungwe. Panshita mukalapoka umuti wakucingilila ubulwele, nga bamisanga no bulwele bwa HIV pa mulandu wakunwa umuti waku muchingilila, kuti mwakonkanyapo ukuya kucipatala ukulapimisha mpaka bamyebe ukutila tamukwete ubulwele mumubili.
  • Ukuba uwacitetekelo panshita yakulapoka umuti. Icipanda icilemona palifyonse ifi cikamipela ifilefwaika fyonse.
  • Ukusunga inkama. Fyonse ifyo mulelanshanya ne filelembwa pa fyo mule nwa umuti, fika sabankanishiwafye ukulingana nefilefwaikwafye mumibombele yakupela umuti ukulingana namafunde. Mukwai kuti bamona pe pepala lyamafunde yakusuminishanya.
  • Ukupelwa icitupa icilelanga ukutila mwalisumina ukupoka umuti mucipanda ici. Pacitupa pakaba numbala ya lamya yenu/ nangu ukwikala umuntu uwinga tweba pali imwe.
  • Ukusunga insambu mukwete. Pakusumina ukupoka umuti, tamule lufya insambu shenu.
  • Bakamyeba nga balimipela efyo batila placebo nangu umuti wankucingilila inga inshita yafika iyakupwisha ukupoka umuti.
  • Mufwile mwayishiba ifyo ifintu fileyenda pa lyashi lya kupoka umuti no kupimisha, elyo ne nshita bakapela ifyo basangile, nefyo mwingaya ipusha pafyo basangile pakupimisha.

Ifyo mufwile ukucita

Mwe basumine ukupoka umuti wa kumi cingilila, ifyo mufwile ukucita ukukonka namafunde ya kabungwe ka HVTN nifi:

  • Mubelenge elyo nokunfwikisha ukukonka nefyo icipapela cilanda pa kusuminishanya pa fya miti ukukonka nefyo akabungwe kalefwaya mukonke. Nga pali amepusho mukwete, mukwayi kuti mwaipusha pali ino nshita nangu lilya mwakwata amepusho kumpela ya nshinku ishikonkelepo.
  • Mukwayi mufwile mwasalapo ifyo mulefwaya, nga kusimana nangu ukukanasumina ukukonka nefyo basosa ukonka nefinga ba bwino nanga ukukana ba bwino pa fya miti. Cintu icikalamba sana ukwishiba efyo akabungwe aka kalefwaya ukubomba na bantu abale myafya. Ababomba mukabungwe aka kuti bamwafilisha nga pali ifyo mulefwaya. Kuti mwalanshanya na bantu bambi abo mwacetekela pakuti mwishibe ifyo mwalasalapo ukukonka ne lyashi ilyakupoka umuti wakucingilila.
  • Nga mwakwata ubwafya bwa kumisalululwa, ishibisheni ababombela mukabungwe akalemona pakupela imitii mukwangufyanya.
  • Lilya mulipamuti, takuli ukupela umulopa wenu, nangu ifipande ifilifyonse ifya mumubili wenu.
  • Pakupimisha HIV, muleya fye kukabungwe akalemona pakupela imiti iyi. Nga mwafya ukuya pimisha kumbi, ebeni ababombela kuka bungwe ako mulepokela umuti.
  • Nga kuti mwaimita, cingilileni ukwimita mukubomfya imisango lesha ukwimita. Lanshanyeni nababomba kukabungwe pafya ku icingilila ukwimita.
  • Takuli kupuswa panshita iyakumonana na babomba kukabungwe akapela imitii. Nga mulefwaya ukucinja inshita, lanshanyeni nababomfi ba mukabungwe kapela imiti.
  • Cindikeni bonse ababombela akabungwe akamona pa fya miti.
  • Takulikusosa kuli onse pali imwe nangu abalibonse abasumina ukupoka umuti.
  • Takulikufisa ifili fyonse ifileyikatilila noku poka kwa muti ku babombela nakabungwe akalemona pa fya kupela imitii. Soseni fyonse, ifilecinja pa bumi bwenu no ko mwikala.
  • Konkeni fyonse ifyo balemyeba ababomba nakabungwe mupokela umuti.  Bombeleni pamo nababomfi muku sunga bwino ubumi nbwenu nokuichingilila ilyo mulenwa umuti.
  • Ebeni ababomba kukabungwe aka mona pakupela imiti nga tekuti mukonkanyepo ukupoka umuti nangu mwasala ukuleka.